Get it on Google Play
Download on the App Store

तुर्की या देशात पामुक्कलेमध्ये हजारो वर्षांपासून गरम पाण्याचे झरे कसे काय आहेत?

पामुक्कले गरम पाण्याचे झरे तुर्कीच्या एजियन प्रदेशाच्या दक्षिण मध्यभागी आहेत. हे स्थान डेनिझली शहरापासून सुमारे 19 किमी अंतरावर आहे. ही अनोखी जमीन कुरुक्षु व्हॅलीच्या मागे असलेल्या भागावर आढळते, ज्याला पुरातन काळामध्ये लाइकोस म्हणून ओळखले जात असे. हे ठिकाण समुद्रसपाटीपासून 360 मीटर आणि लाईकोस व्हॅलीपासून 70 मीटर उंचीवर आहे.

https://qphs.fs.quoracdn.net/main-qimg-e3bfcf1390e336729658fe02f3252d00

गरम पाण्याच्या झऱ्यांमुळे आणि टेरेसप्रमाणे नेत्रसुखद देखाव्याच्या आकर्षणामुळे लाखो पर्यटक हजारो वर्षांपासून या भागास भेट देत आहेत. काही दशकांपूर्वी हीरापोलिसच्या अवशेषांवर हॉटेल बांधले गेले, त्यामुळे तेथील नैसर्गिक गुणवत्ता ढासळली होत. टेरेसच्या खोऱ्यातून एक रस्ता तयार केला गेला होता आणि मोटार दुचाकी उतार व खाली जाण्यास परवानगी होती. मात्र जेव्हा हा भाग युनेस्कोच्या जागतिक वारसा म्हणून घोषित केला गेला, तेव्हा हॉटेल्स जमीनदोस्त केली गेली आणि रस्ता हटविला गेला आणि त्या जागी कृत्रिम तलाव तयार करण्यात आला.

पामुक्कले येथील ट्रॅव्हर्टाईन हा एक प्रकारचा चुनखडी आहे जो पावसाळी महिन्यात जमा होतो. पामुक्कलेतील पश्चिम अँटोलीयाच्या महत्त्वपूर्ण फॉल्ट लाइनवरील थर्मल स्त्रोत भूमिगत ज्वालामुखीच्या उष्णतेमुळे उबदार असतात आणि ते 33-36 सेल्सियस उष्णतेसह बाहेर पडतात.

या पाण्यात कॅल्शियम हायड्रो कार्बोनेट असते. टेक्टोनिक हालचालींमुळे या भागात वारंवार भूकंप होतात आणि बर्‍याच गरम पाण्याच्या झऱ्यांचा उदय होतो. या झऱ्यांच्या पाण्यामुळे मोठ्या खनिज सामग्रीसह पामुक्कले तयार झाले. जेव्हा गरम पाणी कार्बन डाय ऑक्साईडच्या संपर्कात असते, तेव्हा त्याची उबळ कमी होण्यास सुरवात होते. कार्बन डाय ऑक्साईड आणि कार्बन मोनोऑक्साइड देखील हवेत सोडला जातो. परिणामी कॅल्शियम कार्बोनेट क्षीण होते. आणि ते पाणी मोठ्या प्रमाणात ट्रॅव्हर्टाईन बनवते.

ट्रॅव्हर्टाईन चुनखडीचा एक प्रकार आहे, जो खनिजांपासून तयार झालेले झरे, विशेषत: गरम पाण्याच्या झऱ्यांद्वारे साचला जातो. ट्रॅव्हर्टाईन बहुतेकदा तंतुमय किंवा गाळलेला दिसतो.

पाण्याच्या संयोजनात कॅल्शियम आणि कार्बन डाय ऑक्साईडचे प्रमाण जास्त असल्याने त्याची सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत रासायनिक प्रतिक्रिया अशी असते:

Ca (HCO3) 2 >> CaCO3 + CO2 + H2O

भूगर्भातून पाण्याच्या वाहिन्या बाहेर येतात. या जलवाहिन्या, गरम पाण्याने तयार झालेल्या नैसर्गिक मार्गिकेने प्रवास करतात. पाण्यातील कॅल्शियममुळे, वाहत्या पाण्यात शिल्लक राहिलेल्या अशा दगडांचा तुकडा अल्पावधीत पांढरा होतो.

पामुक्कलेचे खनिज पाणी उच्च रक्तदाब, स्टोन, स्ट्रोक, संधिवात, ताणतणाव आणि शारीरिक थकवा, डोळे आणि त्वचा रोग, रक्ताभिसरण समस्या, पचनक्रियेत समस्या बरे करण्यास मदत करते. पामुक्कले आज एक स्पा रिसॉर्ट झाले आहे, जे पुरातन काळातील मूर्तिपूजक पंथांचे केंद्र होते.

विज्ञानामागील सायन्स

अभिषेक ठमके
Chapters
विज्ञानामागील सायन्स © अभिषेक ज्ञानेश्वर ठमके लेखकाचे मनोगत न्युझीलँड येथील वेटोमो गुहेच्या चमकण्याचे रहस्य काय आहे? कोलंबिया येथील कैनो क्रिस्टल्स या रंग बदलणाऱ्या नदीचे रहस्य काय आहे? चंद्र आणि सूर्याभोवती रिंगण का पडते? पृथ्वीचा तिसरा ध्रुव कुठे आहे? जपानमधील 10 हजार वर्षापुर्वी समुद्रात बुडलेले योगागूनीचे विशाल शहर खरंच अस्तित्वात होते का? पनामा कालवा - आधुनिक जगातील सात आश्चर्यांपैकी एक आश्चर्य दक्षिणेकडून उत्तरेकडे वाहणारी नाईल नदी आजूबाजूला वाळवंट असताना देखील आटली कशी नाही? ज्वालामुखी त्सुनामी म्हणजे काय? आइसलँड येथील हौकडलूर दरीतील गिझर आहे तरी काय? मोबाईल कॅमेऱ्याने चंद्राची छायाचित्रे स्पष्टपणे का येत नाहीत? तुर्की या देशात पामुक्कलेमध्ये हजारो वर्षांपासून गरम पाण्याचे झरे कसे काय आहेत? समुद्राच्या लाटा नेहमीच किनाऱ्याकडे का येतात? त्याच्या विरुद्ध दिशेने का जात नाही? सूर्य एक तारा आहे का? वेगवेगळ्या ग्रहांवर वस्तूंचे वजन भिन्न का असते? घड्याळात क्वार्ट्झ (Quartz) का लिहिलेले असते? 'मोनो ट्रेन' आणि 'मेट्रो ट्रेन' यात काय फरक आहे? मनुष्य प्राणी अंतराळात जास्तीत जास्त किती दिवस राहू शकतो? सूर्याची उत्पत्ती कशी झाली? त्याचे आयुष्य किती वर्षांचे आहे? सूर्यापासून सर्वात जवळ आणि दूर कोणता ग्रह आहे? आकाशातील तारे आणि उपग्रह कसे ओळखावे? अंतराळात कोणत्या ग्रहांची एस्केप व्हेलॉसिटी सर्वात जास्त व सर्वात कमी आहे? आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (इंरनॅशनल स्पेस स्टेशन) पृथ्वी भोवती भ्रमण का करते? भारतात रॉकेट आणि अवकाशयान कोठे बनवतात? सॅटेलाईटच्या प्रक्षेपणाच्या वेळी त्याच्याभोवती सोनेरी कागद का लावतात? पृथ्वीपासून मंगळ ग्रहाचे अंतर किती आहे? अंतराळात ऑक्सिजन नसताना देखील सूर्य कसा जळत आहे? कधी कधी मोबाइल वरून क्रॉस कनेक्शन कसे लागते? निळ्या रंगाचं केळं खरंच अस्तित्वात आहे का? 5G तंत्रज्ञान पक्ष्यांसाठी घातक आहे का? शुक्र ग्रहावर वसाहत करणे कसे शक्य आहे? विमान प्रवासाने ग्लोबल वॉर्मिंग होते का? टायटॅनिक जहाज का बुडाले? समुद्रातील काही गुढ रहस्य समुद्रातील काही गुढ रहस्य: रामसेतू समुद्रातील काही गुढ रहस्य: मृत समुद्र जिथे माणूस बुडत नाही समुद्रातील काही गुढ रहस्य: मेरी क्लेस्टे जहाज समुद्रातील काही गुढ रहस्य: किनाऱ्यावरील निळा प्रकाश समुद्रातील काही गुढ रहस्य: मिल्की सी समुद्रातील काही गुढ रहस्य: एलियन्सचे अस्तित्व समुद्रातील काही गुढ रहस्य: योनागुनी तटावरील अवशेष समुद्रातील काही गुढ रहस्य: 19 फूट लांब शार्कवर हल्ला समुद्रातील काही गुढ रहस्य: समुद्रकिनाऱ्यावरील पायांचे पंजे समुद्रातील काही गुढ रहस्य: क्युबा येथील समुद्राखालील शहर समुद्रातील काही गुढ रहस्य: रहस्यमयी ममी समुद्रातील काही गुढ रहस्य: पृथ्वी अर्ध्यापेक्षा जास्त काळोखात आहे समुद्रातील काही गुढ रहस्य: पृथ्वीवरील सर्वाधिक ज्वालामुखी समुद्रातील काही गुढ रहस्य: समुद्रापेक्षा मंगळाचे नकाशे अधिक स्पष्ट समुद्रातील काही गुढ रहस्य: सर्वात मोठ्या समुद्राच्या लाटा समुद्रातील काही गुढ रहस्य: पृथ्वीवरील सर्वात मोठा धबधबा समुद्रातील काही गुढ रहस्य: 70% पेक्षा जास्त ऑक्सिजन पुरविणारे वनस्पती समुद्रातील काही गुढ रहस्य: स्क्विड समुद्रातील काही गुढ रहस्य: चंद्राप्रकाशाचा प्रजननावर परिणाम